Z nowym bitem. Informatyka
dla gimnazjum. Część II

Opis założonych osiągnięć ucznia – przykłady wymagań na poszczególne oceny szkolne 

Grażyna Koba

Spis treści

1.	Algorytmika i programowanie
2.	Obliczenia w arkuszu kalkulacyjnym
3.	Bazy danych

1.	Algorytmika i programowanie

Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
zapisuje prosty algorytm liniowy w postaci listy kroków;
zna podstawowe zasady prezentacji algorytmów w postaci schematów blokowych (zna podstawowe bloki potrzebne do budowania schematu blokowego);
analizuje gotowy schemat blokowy prostego algorytmu	wyjaśnia pojęcie algorytmu;
określa dane do zadania oraz wyniki i zapisuje prosty algorytm liniowy w postaci listy kroków;
określa sytuacje warunkowe, tj. takie, które wyprowadzają różne wyniki – zależnie od spełnienia narzuconych warunków;
buduje schemat blokowy prostego algorytmu liniowego;
analizuje schemat blokowy algorytmu z rozgałęzieniami	omawia etapy rozwiązywania problemu (zadania);
wie, na czym polega iteracja;
analizuje algorytmy, w których występują powtórzenia i określa, od czego zależy liczba powtórzeń;
buduje schemat blokowy algorytmu z warunkiem prostym	wyjaśnia pojęcie specyfikacja problemu;
analizuje schemat blokowy algorytmu z rozgałęzieniami;
prezentuje algorytmy iteracyjne za pomocą listy kroków i schematu blokowego	potrafi samodzielnie napisać specyfikację określonego zadania;
buduje schemat blokowy algorytmu, w którym wystąpią złożone sytuacje warunkowe, np. przykład zadania z fizyki, w którego rozwiązaniu występuje sytuacja warunkowa; 
określa, kiedy może nastąpić zapętlenie w algorytmie iteracyjnym i potrafi rozwiązać ten problem;
buduje schemat blokowy określonego algorytmu iteracyjnego	

Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, programowanie i techniki algorytmiczne 	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
pisze proste programy w jednym wybranym środowisku programowania, używając podstawowych poleceń	pisze proste programy, używając podstawowych poleceń wybranego środowiska programowania;
zna polecenie przypisania wartości zmiennej o danej nazwie;
pisze proste programy w środowisku Baltie, deklarując użycie zmiennych;
pisze programy z zastosowaniem procedur bez parametrów;
pisze polecenia, w których są wykonywane obliczenia z użyciem zmiennych	wyjaśnia, na czym polega prezentacja algorytmu w postaci programu;
zna polecenia umożliwiające deklarowanie użycia zmiennych;
rozumie, na czym polega wywołanie procedury bez parametrów i stosuje procedury bez parametrów w zadaniach;
realizuje prostą sytuację warunkową, korzystając z wybranych środowisk programowania;
zapisuje algorytmy iteracyjne, korzystając z wybranego środowiska programowania	zna pojęcia: język programowania, program komputerowy, translacja, kompilacja, interpretacja;
rozumie, czym jest zmienna w programie, m.in. wie, że przypisanie zmiennej o tej samej nazwie innej wartości zastępuje poprzednią wartość;
wykonuje obliczenia z użyciem zmiennych;
definiuje procedury z parametrami, rozumie na czym polega wywołanie procedury;
rozróżnia parametry formalne i aktualne; stosuje procedury z parametrami w zadaniach;
potrafi skorzystać z Pomocy	wyjaśnia zasady programowania i kompilowania oraz wie, jak są pamiętane wartości zmiennych; odróżnia kompilację od interpretacji;
samodzielnie zapoznaje się z dodatkowymi możliwościami programów edukacyjnych (środowisk programowania) i samodzielnie korzysta z Pomocy;
tworzy trudniejsze programy, m.in. z konkursów i olimpiad informatycznych, w których bierze udział	
opisuje algorytm, znajdowania wybranego elementu w zbiorze nieuporządkowanym, na przykładzie wyboru najwyższego ucznia spośród pięciu	opisuje algorytm znajdowania wybranego elementu w zbiorze nieuporządkowanym na przykładzie wyboru największej liczby spośród n liczb – stosuje przeszukiwanie liniowe;
stosuje algorytm poszukiwania przez połowienie w zabawie w zgadywanie liczby	omawia algorytm sortowania przez wybór na konkretnym przykładzie; analizuje gotową listę kroków tego algorytmu	opisuje algorytm znajdowania wybranego elementu w zbiorze uporządkowanym – stosuje algorytm poszukiwania przez połowienie;
omawia algorytm sortowania bąbelkowego na konkretnym przykładzie	tworzy schematy blokowe wybranych algorytmów, korzystając z programu edukacyjnego	
Uwaga: Wybrane środowiska programowania: Baltie, Scratch i Logomocja.

2.	Obliczenia w arkuszu kalkulacyjnym

Opracowywanie za pomocą komputera danych liczbowych	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
zna zastosowania arkusza kalkulacyjnego i omawia budowę dokumentu arkusza;
pisze formułę wykonującą jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych (dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie);
potrafi zastosować kopiowanie i wklejanie formuł;
zna ogólne zasady przygotowania wykresu w arkuszu kalkulacyjnym;
korzysta z kreatora wykresów do utworzenia prostego wykresu;
zapisuje utworzony arkusz we wskazanym folderze docelowym	zna i stosuje zasadę adresowania względnego;
potrafi tworzyć formuły wykonujące bardziej zaawansowane obliczenia;
stosuje funkcje arkusza kalkulacyjnego, tj.: SUMA, ŚREDNIA; 
modyfikuje tabele w celu usprawnienia obliczeń, m.in.: wstawia i usuwa wiersze (kolumny); zmienia szerokość kolumn i wysokość wierszy tabeli; wie, jak wprowadzić do komórek długie teksty i duże liczby;
tworzy wykres składający się z dwóch serii danych, potrafi dodać do niego odpowiednie opisy	potrafi prawidłowo zaprojektować tabelę arkusza kalkulacyjnego (m.in.: wprowadza opisy do tabeli, formatuje komórki arkusza; ustala format danych, dostosowując go do wprowadzanych informacji);
rozróżnia zasady adresowania względnego, bezwzględnego i mieszanego;
stosuje arkusz do kalkulacji wydatków i innych obliczeń; dostosowuje odpowiednio rodzaj adresowania;
wykonuje w arkuszu proste obliczenia z dziedziny fizyki, matematyki, geografii, np. tworzy tabelę do obliczania wartości funkcji liniowej i tworzy odpowiedni wykres;
zna zasady doboru typu wykresu do danych i wyników; drukuje tabelę arkusza, dobierając odpowiednie parametry drukowania; rozróżnia linie siatki i obramowania	potrafi układać rozbudowane formuły z zastosowaniem funkcji JEŻELI; 
potrafi samodzielnie zastosować adres bezwzględny lub mieszany, aby ułatwić obliczenia;
tworzy, zależnie od danych, różne typy wykresów: XY (punktowy), liniowy, kołowy;
wstawia tabelę arkusza do dokumentu tekstowego jako obiekt osadzony i jako obiekt połączony;
wstawia z pliku tabelę arkusza kalkulacyjnego do dokumentu tekstowego	zna działanie i zastosowanie różnych funkcji dostępnych w arkuszu kalkulacyjnym;
wyjaśnia różnicę między tabelą osadzoną a połączoną;
samodzielnie wyszukuje opcje menu potrzebne do rozwiązania określonego problemu;
projektuje samodzielnie tabelę arkusza z zachowaniem poznanych zasad wykonywania obliczeń w arkuszu kalkulacyjnym	
stosuje arkusz kalkulacyjny do rozwiązywania prostych zadań rachunkowych z zakresu objętego programem nauczania gimnazjum	stosuje arkusz kalkulacyjny do rozwiązywania prostych problemów algorytmicznych;
stosuje arkusz kalkulacyjny do rozwiązywania zadań rachunkowych (na przykład z matematyki lub fizyki) i z codziennego życia (na przykład planowanie wydatków);
wie, na czym polegają modelowanie i symulacja	wyjaśnia, na czym polega modelowanie rzeczywistości;
realizuje algorytm liniowy i z warunkami w arkuszu kalkulacyjnym;
korzystając z gotowego przykładu, np. modelu rzutu kostką sześcienną do gry, omawia, na czym polega modelowanie	realizuje algorytm z warunkami i iteracyjny w arkuszu kalkulacyjnym;
realizuje algorytm iteracyjny w arkuszu kalkulacyjnym;
wykonuje prosty model, np. rzutu monetą, korzystając z arkusza kalkulacyjnego	wykorzystuje arkusz kalkulacyjny do analizy wyników eksperymentów;
korzystając z dodatkowych źródeł, np. Internetu, wyszukuje informacje na temat modelowania;
posługuje się arkuszem kalkulacyjnym do tworzenia modeli zjawisk fizycznych, chemicznych, biologicznych i ich symulacji	

3.	Bazy danych

Opracowywanie za pomocą komputera bazy danych	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
podaje przykłady baz danych ze swojego otoczenia, np. wykorzystywanych w szkolnym sekretariacie, bibliotece;
na przykładzie gotowego pliku bazy danych potrafi omówić jej strukturę – określić, jakie informacje są w niej pamiętane i wyjaśnić pojęcia: tabela, rekord, pole;
korzystając z gotowego formularza, potrafi zaktualizować dane w rekordzie i dopisać nowy rekord;
potrafi wyświetlić wynik gotowego zapytania i omówić, czego dotyczyło zapytanie;
prezentuje informacje, korzystając z przygotowanych raportów	podaje przykłady zbiorów informacji, które mogą być gromadzone w bazach danych;
podaje przykłady oprogramowania do tworzenia baz danych; wymienia obiekty, jakie może zawierać plik bazy danych;
wyjaśnia pojęcie klucza; potrafi ustalić porządek malejący lub rosnący w bazie według podanych przez nauczyciela kluczy;
wyjaśnia funkcję formularzy i raportów;
tworzy proste zapytanie na podstawie gotowej tabeli, korzystając z kreatora zadań	wyjaśnia, na czym polega przetwarzanie danych w bazach danych;
projektuje tabelę, stosując podstawowe zasady tworzenia tabel;
tworzy prosty formularz za pomocą kreatora zadań;
tworzy kwerendy w widoku projektu; w zapytaniach stosuje proste kryterium wyboru (dotyczące jednego lub dwóch pól);
przygotowuje raporty na podstawie tabeli lub kwerendy;
drukuje raporty	tworzy formularze, dostosowując formularz do wprowadzanych danych; potrafi skorzystać z kreatora zadań i modyfikować formularz w widoku projektu;
umieszcza w raporcie podsumowania, określające dane statystyczne (minimum, maksimum), porządkuje dane w raporcie według zadanych kryteriów;
wymienia i omawia etapy projektowania systemów informatycznych;
współpracuje w grupie, wykonując samodzielnie zadania szczegółowe	potrafi samodzielnie zaprojektować poprawną strukturę bazy danych na wybrany przez siebie temat, w tym ustalić pola, zaprojektować formularz, zaplanować odpowiednie zapytania i raporty oraz je utworzyć;
podaje przykłady systemów informatycznych z otoczenia i wyjaśnia ich zastosowanie;
rozumie różnicę między wynikiem wyszukiwania dowolnego ciągu znaków z wykorzystaniem opcji Znajdź i z użyciem zapytania;
potrafi skorzystać z tego samego raportu do wydrukowania danych na podstawie różnych zapytań